نحوه محاسبه و برآورد هزینه آهن آلات در پروژه های عمرانی

برآورد هزینه آهن آلات پروژه از نقشه سازه شروع می شود، نه از قیمت بازار!

ابتدا باید مشخص شود پروژه دقیقا چه مقدار میلگرد، تیرآهن، نبشی، ناودانی، پروفیل، ورق و سایر مقاطع فولادی نیاز دارد. بعد از مشخص شدن مقدار مصرف، وزن هر محصول محاسبه می شود و در نهایت وزن مورد نیاز در قیمت روز همان محصول ضرب خواهد شد.

اما عدد نهایی پروژه فقط همین نیست. برای رسیدن به یک برآورد واقع بینانه باید پرت و ضایعات، هزینه حمل، بارگیری، خدمات جانبی، تغییر سایز یا برند و تخفیف احتمالی هم در محاسبه دیده شود.

چرا برآورد هزینه آهن آلات در پروژه اهمیت دارد؟

در بسیاری از پروژه ها، آهن آلات یکی از بزرگ ترین اقلام هزینه ای هستند و کوچک ترین خطا در متره می تواند بودجه پروژه را از مسیر خارج کند.

مسئله فقط خرید بیشتر یا کمتر نیست. اگر کمتر از نیاز خرید شود، پروژه در زمان نامناسب مجبور به خرید مجدد می شود و ممکن است قیمت بازار بالاتر رفته باشد. اگر بیشتر از نیاز خرید شود، سرمایه پروژه بدون استفاده در انبار می ماند و هزینه انبارداری و خواب سرمایه هم اضافه می شود.

برآورد درست به مدیر پروژه کمک می کند:

• مقدار واقعی خرید را بهتر مشخص کند.
• جریان نقدینگی پروژه را کنترل کند.
• زمان مناسب خرید را تشخیص دهد.
• مقدار پرت را کاهش دهد.
• هزینه حمل را از ابتدا در بودجه ببیند.
• قیمت های مختلف تامین کنندگان را منطقی مقایسه کند.
• تفاوت بین برآورد اولیه و فاکتور نهایی را کاهش دهد.

یک نکته مهم هم وجود دارد: مصرف آهن را نمی توان صرفا از روی متراژ ساختمان تعیین کرد. متراژ فقط نقطه شروع یک تخمین است. نقشه سازه، تعداد طبقات، طول دهانه ها، نوع سیستم باربر، نوع سقف، وضعیت فونداسیون و الزامات طراحی روی وزن نهایی اثر می گذارند.

عوامل موثر بر هزینه آهن آلات

برای رسیدن به یک عدد قابل دفاع، باید چند متغیر همزمان بررسی شود:

• نوع محصول فولادی
• سایز و ابعاد مقطع
• طول و تعداد مورد نیاز
• وزن هر متر یا وزن هر شاخه
• مقدار مصرف پروژه
• قیمت روز آهن
• برند و کارخانه تولیدکننده
• استاندارد و گرید محصول
• مقدار پرت
• هزینه حمل
• هزینه بارگیری و تخلیه
• خدمات جانبی مانند برش یا آماده سازی
• شرایط پرداخت و تخفیف
• زمان خرید و شرایط بازار

در عمل، تفاوت بین یک برآورد حرفه ای و یک برآورد سرانگشتی دقیقا از همین جزئیات ایجاد می شود.

مراحل محاسبه مقدار آهن آلات مورد نیاز

اگر خیلی حساس هستید،پیشنهاد ما این است طی این شش مرحله اصولی و بادقت میزان دقیق اهن آلات مورد نیاز پروژه خودتان راتخمین بزنید.

بررسی نقشه و متره پروژه

اولین قدم، نقشه سازه است. در این مرحله مشخص می شود که هر بخش چه مقاطع و چه مقدار فولاد نیاز دارد.

در سازه بتنی، فونداسیون، ستون ها، تیرها، دیوارهای سازه ای و سقف ها باید بررسی شوند. در سازه فلزی نیز ستون، تیرهای اصلی و فرعی، بادبند، صفحه ستون، وصله ها و سایر اجزای فولادی باید وارد متره شوند.

تعیین نوع و سایز محصولات

بعد از مشخص شدن مقدار مصرف، باید سایز و مشخصات هر محصول تعیین شود.

این مرحله را نمی توان براساس قیمت بازار انجام داد. مثلا اگر طراحی سازه برای یک مقطع مشخص شده باشد، انتخاب سایز سبک تر فقط برای کاهش هزینه خرید تصمیم درستی نیست و باید با محاسبات مهندسی سازگار باشد.

محاسبه طول یا تعداد مورد نیاز

برای میلگرد معمولا طول شاخه ها و تعداد مورد نیاز محاسبه می شود. برای تیرآهن، تعداد شاخه و طول هر شاخه اهمیت دارد. برای پروفیل و ناودانی هم طول مورد نیاز و تعداد شاخه محاسبه می شود.

تبدیل مقدار مصرف به وزن

بعد از مشخص شدن تعداد و طول، باید مقدار مصرف به کیلوگرم یا تن تبدیل شود.

این مرحله برای خرید اهمیت زیادی دارد، چون اغلب قیمت محصولات فولادی براساس وزن اعلام می شود.

محاسبه هزینه خرید آهن

حالا وزن هر محصول در قیمت روز آن ضرب می شود.

برای هر محصول بهتر است محاسبه جداگانه انجام شود، چون قیمت میلگرد، قیمت تیرآهن، قیمت پروفیل و قیمت ورق لزوما یکسان نیست.

اضافه کردن پرت، حمل و هزینه های جانبی

در نهایت باید هزینه های خارج از قیمت پایه محصول را اضافه کرد تا عدد نهایی واقعی تر شود.

نحوه محاسبه وزن انواع مقاطع آهن آلات

برای هر کدام از مقاطع آهن از فرمول خاص خودش استفاده کنید تا خیلی راحت و سریع وزن اهن الات مورد نیازتان را بدست آورید.

فرمول وزن میلگرد

در این فرمول، قطر بر حسب میلی متر و وزن به دست آمده بر حسب کیلوگرم در هر متر است.

اگر قرار باشد قیمت روز میلگرد را در این عدد ضرب کنید، هزینه خرید پایه به دست می آید.

البته برای سفارش نهایی بهتر است وزن جدول کارخانه و وزن واقعی محصول نیز بررسی شود، چون وزن تئوریک و وزن واقعی می تواند اختلاف داشته باشد.

محاسبه وزن تیرآهن

برای تیرآهن معمولا لازم نیست مانند میلگرد قطر را در فرمول قرار دهید. وزن هر متر مقطع از جدول وزن یا مشخصات محصول مشخص می شود.

در پروژه واقعی، تعداد شاخه، طول شاخه، پرت ناشی از برش و روش چیدمان تیرها نیز باید کنترل شود.

محاسبه وزن ورق

چگالی فولاد را برای محاسبات متعارف می توان حدود ۷۸۵۰ کیلوگرم بر متر مکعب در نظر گرفت.

نکته مهم این است که واحدها باید یکسان باشند. اگر طول و عرض بر حسب متر هستند، ضخامت هم باید از میلی متر به متر تبدیل شود.

محاسبه وزن پروفیل، نبشی و ناودانی

در مورد پروفیل، نبشی و ناودانی هم بهترین روش برای برآورد خرید، استفاده از وزن هر متر مقطع و ضرب آن در طول مورد نیاز است.

وزن کل = وزن هر متر × طول کل مورد نیاز

در زمان خرید باید علاوه بر وزن، مشخصات فنی، ضخامت، استاندارد و کارخانه تولیدکننده هم کنترل شود. دو محصول از نظر نام تجاری ممکن است مشابه باشند اما از نظر ضخامت و وزن واقعی تفاوت داشته باشند.

فرمول محاسبه هزینه آهن آلات پروژه

در آخر چیزی که مهم است میزان هزینه اس است که باید صرف خرید آهن الات پروژه تان کنید! که از این فرمول بدست می آید:

البته فرمول کامل تری که ما در دیجی آهن یشنهاد می کنیم استفاده کنید این است:

این روش باعث می شود متوجه شوید افزایش قیمت کدام محصول بیشترین فشار را روی بودجه پروژه وارد می کند.

محاسبه پرت و ضایعات آهن آلات

دردسر محاسبه دقیق همین پرت آهن است! که آن را از طریق این فرمول بدست می آوریم:

مقدار خرید = مقدار خالص مورد نیاز × (۱ + درصد پرت)

این مورد را حتما در نظر داشته باشید که برای همه پروژه ها یک درصد ثابت در نظر گرفته نمی شود! درصد پرت به عوامل مختلفی بسته دارد:

• نوع محصول
• طول قطعات
• الگوی برش
• شکل نقشه
• تعداد وصله ها
• روش اجرا
• امکان استفاده مجدد از برش ها
• دقت تیم اجرایی
• نحوه سفارش طول ها

برای همین، پرت یک عدد حسابداری ساده نیست؛ بخشی از مدیریت اجرایی پروژه است.

تفاوت برآورد اولیه با هزینه واقعی خرید

اینجا تجربه بازار خیلی خودش را نشان می دهد.

ممکن است متره شما کاملا درست باشد، اما فاکتور نهایی باز هم تفاوت داشته باشد.

چرا؟

• تغییر قیمت

بازار بین روز متره و روز خرید تغییر کرده است.

• تغییر نقشه

مقطع یا مقدار مصرف بعد از اصلاح نقشه تغییر کرده است.

• افزایش پرت

برش واقعی بیش از چیزی شده که روی کاغذ حساب کرده بودید.

• هزینه حمل

کرایه حمل با چیزی که در برآورد اولیه در نظر گرفته بودید تفاوت داشته است.

• تغییر سایز

مثلا بخشی از سفارش از مقطع قبلی به سایز دیگری تغییر کرده است.

• تغییر برند

محصول مورد نظر از کارخانه دیگری تهیه شده است.

• شرایط خرید

نقدی یا غیرنقدی بودن خرید، حجم سفارش، زمان تسویه و میزان تخفیف می تواند رقم نهایی را تغییر دهد.

نکات مهم برای کاهش هزینه خرید آهن آلات

خرید براساس نقشه نهایی

قبل از سفارش عمده، تا حد ممکن مشخصات نهایی سازه و لیست مقاطع را نهایی کنید. تغییر نقشه بعد از خرید می تواند باعث خواب سرمایه یا نیاز به خرید مجدد شود.

مقایسه چند تامین کننده

مقایسه فقط روی عدد قیمت انجام نشود. برند، وزن واقعی، استاندارد، زمان تحویل، شرایط پرداخت و هزینه حمل هم باید بررسی شود.

بررسی قیمت روز قبل از سفارش

در بازار آهن، فاصله بین استعلام و ثبت سفارش مهم است. برای همین قیمت نهایی را در زمان تصمیم خرید مجددا بررسی کنید.

مدیریت زمان خرید

خرید مرحله ای و خرید یکجای آهن هر دو مزایا و معایب خود را دارند. خرید یکجا نیاز به سرمایه بیشتر دارد اما در برابر تغییر قیمت مصونیت نسبی ایجاد می کند. خرید مرحله ای فشار نقدینگی را کاهش می دهد اما ریسک افزایش قیمت در خریدهای بعدی وجود دارد.

کاهش پرت

الگوی برش را پیش از خرید بررسی کنید. گاهی فقط با تغییر نحوه برش می توان مقدار ضایعات را کاهش داد.

برنامه ریزی حمل

هزینه حمل را در آخر کار وارد نکنید. حجم سفارش، فاصله، تعداد خودرو، مسیر و زمان تخلیه روی هزینه واقعی حمل اثر دارند.

بررسی وزن واقعی

فقط به تعداد شاخه توجه نکنید. در خرید فولاد، وزن واقعی و مشخصات محصول باید با سفارش کنترل شود.

انتخاب محصول استاندارد

قیمت پایین تر همیشه به معنی خرید اقتصادی تر نیست. اگر کیفیت یا استاندارد محصول با نیاز سازه سازگار نباشد، صرفه جویی اولیه می تواند به هزینه بزرگ تری در اجرا تبدیل شود.

۶ اشتباه رایج در برآورد هزینه آهن آلات

در حساب و کتاب هزینه های اهن آلات باید مواظب ۶ اشتباهی که ممکن است از شما سر بزنید باشید!

برآورد فقط براساس متراژ

متراژ برای تخمین اولیه مفید است، اما جای نقشه و متره را نمی گیرد.

مقدار دقیق هر مقطع را از روی نقشه سازه استخراج کنید.

استفاده از قیمت قدیمی

قیمت ثبت شده در یک فایل اکسل ممکن است چند روز یا چند هفته بعد دیگر قابل استفاده نباشد.

در زمان خرید، قیمت روز را دوباره استعلام کنید و تاریخ هر قیمت را ثبت کنید.

نادیده گرفتن پرت

خرید دقیقا برابر با وزن خالص سازه، در همه پروژه ها عملی نیست.

براساس نوع محصول و روش اجرا، پرت منطقی در نظر بگیرید.

نادیده گرفتن هزینه حمل

قیمت کارخانه یا فروشنده را با قیمت تحویل در محل پروژه یکی ندانید.

هزینه حمل، بارگیری و تخلیه را جداگانه محاسبه کنید.

مقایسه قیمت بدون توجه به مشخصات فنی

دو محصول با ظاهر مشابه ممکن است از نظر ضخامت، وزن، استاندارد یا کارخانه تولیدکننده متفاوت باشند.

مقایسه را براساس مشخصات فنی کامل انجام دهید.

خرید براساس ترس از بازا

گاهی فقط به دلیل نگرانی از افزایش قیمت، خرید بیش از نیاز انجام می شود.

مقدار خرید را با برنامه اجرای پروژه و توان نقدینگی هماهنگ کنید.

یک نکته مهم درباره قیمت تیرآهن، میلگرد، پروفیل و ورق

یکی از اشتباهات رایج این است که برای کل پروژه یک «میانگین قیمت آهن» در نظر گرفته شود.

این روش فقط در تخمین خیلی اولیه قابل استفاده است. وقتی خرید نزدیک می شود، باید هر محصول را جداگانه قیمت گذاری کرد.

• قیمت میلگرد رفتار متفاوتی از تیرآهن داشته باشد.
• قیمت تیرآهن نسبت به پروفیل تغییر متفاوتی داشته باشد.
• قیمت ورق تحت تاثیر شرایط عرضه و تقاضای خاص خودش قرار بگیرد.

بنابراین بهتر است بودجه پروژه به جای یک عدد کلی، به چند گروه کالایی تقسیم شود.

جمع بندی

برآورد هزینه آهن آلات پروژه فقط ضرب کردن وزن در قیمت نیست. نقطه شروع، نقشه و متره است؛ بعد باید نوع و سایز مقاطع، طول و تعداد، وزن، قیمت روز، پرت، حمل و سایر هزینه های جانبی وارد محاسبه شوند.

برای یک پروژه حرفه ای، بهترین روش این است که ابتدا مقدار خالص مورد نیاز محاسبه شود، سپس درصد پرت منطقی اضافه شود و در ادامه هزینه هر محصول براساس قیمت روز همان محصول محاسبه شود.

برای بررسی قیمت روز آهن و پیگیری تغییرات بازار، می توانید قیمت محصولات فولادی و اخبار مرتبط را در دیجی آهن دنبال کنید و قبل از نهایی کردن سفارش، عدد برآورد خود را با شرایط واقعی بازار به روز کنید.