دلایل ترک خوردگی آهن آلات هنگام جوشکاری + روش های جلوگیری
ترک در جوش فولاد الزاماً نشانه نامرغوببودن آهن یا خطای جوشکار نیست. ترکیب ماده، هیدروژن، ریزساختار، تنش و شرایط اجرای اتصال باید کنار هم بررسی شوند. این راهنما علل رایج و اطلاعات لازم برای پیگیری را توضیح میدهد؛ تعیین دما، الکترود، روش تعمیر و پذیرش اتصال با مسئول فنی و دستورالعمل تأییدشده پروژه است. تصویر شاخص نمای آموزشی است، نه عکس آزمون یک محموله.
ترک جوش کجا ایجاد میشود؟
ترک ممکن است در فلز جوش، ناحیه متأثر از حرارت یا اطراف اتصال دیده شود؛ بعضی ترکها زیرسطحیاند. زمان مشاهده با زمان تشکیل یکسان نیست و از روی عکس بهتنهایی نمیتوان سازوکار یا علت را قطعی دانست.
ترک هیدروژنی چگونه ایجاد میشود؟
TWI برای ترک هیدروژنی در جوشکاری فولادهای فریتی، ترکیب سه عامل را توضیح میدهد: هیدروژن، ریزساختار حساس به ترک و تنش کششی. رطوبت مواد مصرفی و آلودگیهایی مانند روغن، زنگ یا پوشش میتوانند از منابع هیدروژن باشند. ترکیب شیمیایی، ضخامت، هندسه اتصال و چرخه حرارتی نیز بر حساسیت اثر دارند. صرف وجود زنگ یا یک مقدار کربن، تشخیص قطعی علت نیست.
ترک هیدروژنی گاهی با تأخیر ظاهر میشود؛ پس بازرسی فوری و ظاهر سالم پایان جوشکاری، سلامت نهایی اتصال را اثبات نمیکند. منبع: TWI، شناسایی ترک هیدروژنی.
تفاوت ترک انجمادی و ترک هیدروژنی
| موضوع | ترک انجمادی | ترک هیدروژنی |
|---|---|---|
| سازوکار | کرنش انقباضی در مرحله انجماد و ناتوانی فلز مذاب در پرکردن نواحی در حال انجماد | همزمانی هیدروژن، ریزساختار حساس و تنش کششی |
| موارد بررسی | ترکیب فلز جوش، الگوی انجماد، شکل جوش و میزان قید اتصال | ماده پایه و مصرفی، منابع هیدروژن، چرخه حرارتی و تنش |
| محل و زمان | ممکن است سطحی یا مدفون باشد؛ تشکیل در مرحله انجماد | میتواند در ناحیه متأثر از حرارت یا فلز جوش باشد و با تأخیر آشکار شود |
| محدودیت تشخیص | نامگذاری از روی ظاهر و زمان مشاهده کافی نیست؛ تشخیص با بررسی فنی و بازرسی مرتبط انجام میشود. | |
ترک انجمادی یکی از انواع ترک گرم است؛ تمام ترکهای گرم را نباید به همین سازوکار محدود کرد. منبع: TWI، ترک انجمادی و ترک گرم.
آیا پیشگرم بیشتر همیشه بهتر است؟
خیر. TWI توضیح میدهد که افزایش پیشگرم یا حرارت ورودی همیشه خطر ترک هیدروژنی را کاهش نمیدهد. نتیجه به ماده، تحول ریزساختار و خروج هیدروژن وابسته است. «قطعه را بیشتر گرم کنید» نسخه عمومی مناسبی نیست. منبع: محدودیت افزایش پیشگرم و حرارت ورودی.
لزوم و مقدار پیشگرم، دمای بینپاس، پسگرم یا عملیات حرارتی پس از جوش باید برای همان اتصال تعیین شود؛ این مراحل نامهای یکسان یا الزام همگانی ندارند. شرایط نگهداری مواد مصرفی نیز باید با دستور سازنده و روش پروژه تطبیق داشته باشد. منبع: TWI، عوامل کنترل ترک هیدروژنی.
چکلیست اطلاعات برای بررسی ترک
- شناسه قطعه و اتصال، گرید و استاندارد سفارش و مدارک مربوط به همان ماده را ثبت کنید.
- فرآیند و دستورالعمل جوش، ماده مصرفی، شرایط نگهداری و سوابق اجرای اتصال را به گزارش مرتبط کنید.
- زمان مشاهده، محل نشانه، عکس کلی و نزدیک و گزارشهای بازرسی قبلی را ثبت کنید؛ مشاهده را با علت قطعی اشتباه نگیرید.
- مصرف یا تعمیر اتصال مشکوک را با مسئول فنی تعیین تکلیف کنید؛ جوشدادن روی نشانه یا تغییر خودسرانه دما، جای بررسی و روش تعمیر تأییدشده را نمیگیرد.
آیا بازرسی چشمی کافی است؟
همه ترکها با چشم دیده نمیشوند. آزمون مایع نافذ برای ناپیوستگیهای باز به سطح و ذرات مغناطیسی برای مواد با ویژگی مغناطیسی مناسب کاربرد دارند؛ این دو روش برای هر ماده و هر ترک جایگزین یکسانی نیستند. انتخاب روش، زمان بازرسی، تفسیر نشانه و معیار پذیرش باید در برنامه بازرسی مشخص باشد. منبع: TWI، کاربرد و محدودیت آزمون نافذ و مغناطیسی.
هنگام خرید آهن برای قطعات جوشی چه بنویسیم؟
در استعلام تیرآهن، ورق سیاه یا پروفیل صنعتی، گرید، استاندارد، ابعاد، مقدار و مدارک مصوب پروژه را مشخص کنید. عنوان بازاری «آهن باکیفیت» بهتنهایی جوشپذیری یا سلامت اتصال را تضمین نمیکند. برای تطبیق مدارک با بار، چکلیست کنترل تحویل آهنآلات را بخوانید.
پرسشهای متداول
آیا ترک ثابت میکند فولاد بیکیفیت بوده است؟
خیر؛ بدون بررسی ماده، فرآیند و اتصال، نسبتدادن علت به فروشنده یا جوشکار مستند نیست.
آیا این راهنما برای فورجینگ میلگرد هم دستور اجرایی است؟
خیر؛ توضیح ترک در جوش ذوبی را نباید دستور اتصال فشاری یا فورجینگ میلگرد دانست. هر فرآیند، مدارک و کنترلهای مخصوص خود را نیاز دارد.
گردآوری و انتشار : digiahan
